«

»

مرداد ۱۴ ۱۳۹۱

Print this نوشته

کشت غلات پا بلند مانند ذرت خوشه ای وذرت با حبوبات یکی از معمولترین نوع زراعت مخلوط است.

کشت غلات پا بلند مانند ذرت خوشه ای وذرت با حبوبات یکی از معمولترین نوع زراعت مخلوط است. این نوع زراعت از سالیان سال دراز در بسیاری از مناطق گرمسیر در کشورهای درحال توسعه رایج بوده است. و زارعین رغبت بیشتری به این نوع کشت دارند چون اثر مکملی که که در این قبیل کشت ها در بردارندتقلیل افات و امراض است . دلایلی وجود دارد که در بسیاری از نقاط جهان زراعت مخلوط برتک کشتی برتری داردازجمله:
استفاده حداکثر از منابع محیطی
تقلیل خطرات احتمالی
موازنه در امر تغذیه
حاصلخیزی خاک
علاوه بر مزایای فوق مهمترین فایده کشت مخلوط اینست که مقدارتولیددرواحدسطح نسبت به تک کشتی افزایش خواهد یافت.و دلیل ان استفاده بهتر از منابع نور آب و مواد غذایی موجود در خاک میباشد.همچنین از نظر محیط زیست چون سطح استفاده سموم کمتر میباشد.
تعاریف خاص

زراعت چند کشتی multiple cropping

رویاندن بیش از یک گیاه در یک سال زراعی در یک قطعه زمین که خود شامل زیر مجموعه هایی هست
الف ) چند کشتی پی در پی
دراین نوع زراعت بذور گیاهان مختلف در یک سال زراعی بطور متوالی کشت میشوند بطوریکه که بذر هر گیاه را بعدازبرداشت محصول زراعت قبلی میکارند افزایش محصول در این فقط در بعد زمان است و هیچ نوع رقابتی بین گیاهان وجود ندارد.که خود شامل موارد زیر است
۱ کشت دوگانه : کاشت دو گیاه در یک سال زراعی در یک قطعه زمین بطور پی در پی مانند کاشت ذرت زودرس بعد از برداشت گندم و یا جودر مثلا در اصفهان رایج است.
۲٫ کشت های سه گانه : کاشت سه گیاه بطور متوالی در یک سال زراعی و در یک قطعه زمین مانند کاشت برنج بادام زمینی و برنج اژلند
۳٫ کشت چهارگانه : کاشت پی در پی ۴گیاه در یک قطعه زمین در یک سال زراعی
ب) چند کشتی همزمان
در این روش بذور مختلف نسبتا همزمان در یک قطعه زمین و در یک سال زراعی کشت میشوند و لزومی ندارد که تاریخ کاشت و برداشت یکی باشد و گیاهان در بیشتر دوره رویش با هم روی زمین هستند این روش از نظر شیوه کاشت به سه دسته تقسیم میشود:
۱٫ کشت درهم
دراین روش دو یا چند گیاه در یک قطعه زمین بطور همزمان غیرردیفی و یه صورت دستپاش کاشته میشوند بذور گیاهان میتوانند با هم مخلوط شده و سپس کشت شوند مثل غلات با یونجه
۲٫ کشت محلوط یا ردیفی توام
در این روش یکی از گیاهان در ردیف های معین و مشخص کاشته میشود و گیاه دیگر ممکن است بطور ردیفی یا تصادفی با گیاه اول کاشته شود.
۳٫ کشت مخلوط نواری
هریک از گیاهان در چند ردیف یا بصورت نواری و همزمان در یک قطعه زمین کاشته میشوند.عرض نوارهارابه اندازه ای در نظر میگیرندتاضمن سهولت کارباماشین های کشاورزی و کسترش کافی اثر متقابل گیاهان روی یکدیگرظاهرشود.
ج) کشت تاخیری و یا چند کشتی پس و پیش
در این سیستم بذور مختلف بطور متوالی در یک سال زراعی در یک قطعه زمین کشت میشوند ولی بذور هرگیاه راقبل ازبرداشت محصول گییاه قبل میکارندتاریخ کاشت بذور دوم یا سوم مصادف است با بعدازگل کردن گیاه قبلی.
رقابت گیاهان در مجاورت یکدیگر

کلمه رقابت از کلمه لاتین کامپیوتر computer به معنی تقاضایا طلب چیزی که مورد نیاز دیگری هم باشد گرفته شده و در لغت انگلیسی گفته شده انجام عملی برای کسب چیزی است که درهمان زمان موجود دیگرسعی در جذب یا بدست آوردن آن دارد.
در گیاهان تا زمانیکه اب و مواد غذایی و حرارت و نور بیش از احتیاج دویاچندگیاه باشد هرقدر هم که نزدیک به یکدیگر کاشته شوند رقابت نمی نمایند برخلاف حیوانات . امازمانی رقابت شروع میگردد که مقدار یک یا چند عامل رشدازحد احتیاج دویاچند گیاه کمتر باشند و یا به عبارت دیگر رقابت بین دو یاچندگیاه موقعی شروع میشود که ان گیاهان احتیاج به ماده مخصوصی داشته باشند ولی مقدار آن ماده از حداحتیاج اندو یا چند گیاه دیگر کمتر باشد بنابراین رقابت را در مورد گیاهان میتوان بشرح زیر تعریف نمود.
توانایی و ظرفیت گیاهان در بدست اوردن و تامین موادمورد نیاز رشدو نمو در حالیکه محدودیت یک یا چند ماده وجود داشته باشددربرخی شرایط وجود مواد و عوامل رشدبه میزان بیش از نیازمیتواند در رقابت گیاهان نیز تاثیر داشته باشدبه عنوان مثال دو گیاه مختلف مانند برنج و گندم که نیاز ابی انها متفاوت است اگر در شرایط غرق ابی کشت شوند اب زیاد برای رشد برنج مطلوب است ولی برای گندم مضر است و یا وجود ازت زیاد در خاک ممکن است برای رشد ذرت مفید باشد ولی همان میزان ازت سبب کند شدن فعالیت باکتری های تثبیت کننده ازت درخاک شده رشد یونجه را کاهش میدهد.
عواملی که باعث رقابت در گیاهان میشوند عبارتند از:آب موادغذایی نوراکسیژن دی اکسیدکربن و اکسیژن خاک.فضای موجود برای رشد و نمو گیاهان نیزممکن است از عوامل رقابت بشمار آیند ولی این امرفقط در مواقعی که تراکم گیاهی ( تعداد بوته در واحد سطح) بسیار باشد اتفاق می افتد.درغیراینصورت معمولا فضای کافی برای رشد ریشه و شاخ و برگ موجوداست.دراثرتراکم زیادتغییراتی درمورفولوژی گیاه بوجودمی ایدمثلا ریشه های هویج تغییرشکل داده و یا غلات ورس میکنند.
بیشتر عواملی که در رقابت گیاهای موثرندمیتوان به یک منبع غذایی تشبیه نمود.اگرمخزن دارای مقدارموادمحدودی باشدیابطورمتناوب توسط گیاهان در حال رقابت تخلیه شودرقابت کننده موفق گیاهی است که سریعترازمخزن استفاده نماید(گیاه غالب) گارتمام گیاهان ازنظررقابت مشابه باشند از این منبع بطور اشتراکی استفاده مینمایندواگرهم کمبودی در مخزن باشدروی تمام گیاهان اثرمشابه میگذارد.
غالب یا مغلوب بودن گیاه از نظررقابت بستگی به خصوصیات مرفولوژیکی و ژنتیکی و فیزیولوژی گیاه دارد که به شمارش مختصات کلی هریک بسنده میکند:
مشخصات مرفولوژیکی:مانند داشتن موادغذایی زیاددرریشه یابذر،ارتفاع گیاه،تعدادشاخ و برگ عمق توسعه ریشه تعداد پنجه ها یابذر،تعداد گل و برگ
خصوصیات ژنتیکی:شامل سرعت جوانه زدن ظرفیت جذب آب و موادغذایی و اکسیژن
سرانجام از خصوصیات فیزیولوژیکی میتوان نحوه جذب اب یااکسیژن از خاک های خشک ومرطوب چگونگی جذب موادغذایی ونحوه رشدگیاه درشرایط بخصوص اب وهوایی را نام برد.
رقابت ضرورتاوقتی که تامین یک منبع ضعیف است اتفاق نمی افتددریک جامعه گیاهی تمام گیاهان ممکن است ازنظرمیزان یک عنصردرکمبودباشندولی اگرمحیط هرگیاه مستقل از گیاهان مجاورخودباشدگیاهان مجاوردخالتی درجذب موادورشدونمونمیکنند.برای مثال جوانه زنی و رشدگیاهچه گندم در شرایط کمبوداکسیژن در یک خاک مرطوب وباساختمان نامناسب امکان داردکاهش یافته ویاباتاخیرانجام شودواین امرمستقل ازتاثیرگیاهان مجاوراست.
تاثیر رقابت در گیاه امکان داردبه صورت مثبت منفی ویاخنثی باشد.مثلا افزایش طول ساقه دراثرکمبودنوریک نوع رقابت مثبت یا همکاری است.نمونه دیگرازرقابت مثبت یاهمکاری جوانه زنی بذورشبدر است.بعضی ازارقام اینگونه شبدرراچنانچه در معرض هوای محتوی۰٫۵درصد دی اکسیدکربن قراردهند دورمانسی آن شکسته میشود.دریک توده بذر که در شرایط مساعدجوانه زنی ازنظررطوبت و حرارت قرارداردمشاهده شده که جوانه زنی هرتک بذرباعث تولیددی اکسیدکربن شده واین گازدرجوانه زدن سایربذورموثربوده است.
رقابت نوری در گیاهان

رقابت در نورباعث کم شدن نورموثردرفتوسنتزدرگیاه مغلوب شده سایرعوامل رشدراتحت تاثیرقرارمیدهد.بنابراین شناختن راههای کاهش رقابت برای استفاده از نورازمهمترین عوامل موثردرفتوسنتزورشدوهمچنین فراهم نمودن شرایط جهت استفاده موثرازسایرعوامل رشدبشمارمیرود. رقابت برای نورزمانی اتفاق می افتدکه یک بوته روی بوته دیگرویاحتی برگ روی برگ دیگررابه مدت طولانی پوشانده و مانع نفوذ نور به گیاه ویا برگ زیرین شوداین حالت در بین گیاهچه ها که تازه روییده اند دیده نمیشود ولی وقتی گیاه به اندازه کافی رشد نمود در مزرعه مشاهده میشود اگر اب و مواد غذایی به اندازه کافی در اختیار گیاه گذاشته شود تنها عامل محدود کننده تولید نور خواهد بود امروزه به دلیل مصرف زیاد کود و اب این وضعیت حادتر شده از طرف دیگر حتی در نواحی کمبود اب و مواد غذایی وجود دارد به دلیل عدم توجه به تراکم مطلوب رقابت برای نور به عنوان یک عامل مهم تلقی میشود.
رقابت برای نور از رقابت برای اب و مواد غذایی متفاوت است زیرا با مصرف نور بوسیله گیاه میزان آن کاهش پیدا نمیکند انرژی نورانی دردسترس گیاه باید فورا جذب شده و یا به مصرف فتوسنتز برسد گیاه غالب الزاما گیاهی نیست که شاخ و برگ بیشتری داشته باشد بلکه گیاهای است که شاخ و برگ آن در وضعیت مفیدتری در مقایسه با گیاهان رقابت کننده برای جذب نور قرار گرفته باشد بنابراین یک گیاه گرامینه ممکن است یک علف هرز و یا گیاه علوفه ای زیر کشت خود را تحت فشار قرار دهدآن هم نه بدلیل انبوهی شاخ و برگ و یا افقی بودن انها بلکه احتمالا بدلیل ارتفاع بیشتر وهمچنین طرز قرار گرفتن شاخ و برگ است.
عوامل موثربر براستفاده مفید از نور عبارتند از :
نوع گیاه-ارتفاع گیاه-شاخص سطح برگ-دوام و پایداری برگ-توزیع و پراکندگی برگ –زاویه برگ-تراکم گیاه و نوع کشت و با توجه به اینکه شناخت این عوامل در فراهم نمودن شرایط مناسب برای استفاده مناسب از نور باعث افزایش تولید میشود و بطور اختصار بشرح آن مبادرت می ورزد.
وضعیت برگ و رشد و سایه اندازی گیاه

برای نشان دادن میزان کربن تثبیت شده درهر سانتی متر مربع برگ در روز میزان تجمع مواد خشک در هر واحد سطح برگ را که فتوسنتز خالص نامییده میشود در نظر میگیرند در هر لحظه میزان فتوسنتز خالص
با افزایش شدت نور میزان فتوسنتز برگهای تحتانی نسبت به تنفس انها بیشتر میگردد مثلا در کاج وقتی که برگ در حدود۱۲۰۰لوکس از نور اشباع میشود.درخت جوان کاج میزان فتوسنتز خود را تا ۳۳۰۰لوکس افزایش میدهد و برگ های جداشده از برنج در ۸۰۰تا۱۰۰۰لوکس اشباع میشوند در حالیکه نور مورد نیاز برای اشباع یک بوته برنج با توجه به ارتفاع و میزان شاخ و برگ تا ۲۵۰۰ لوکس در بالاترین ارتفاع متغیر است.
ارتفاع گیاه

افزایش ارتفاع در گیاه باعث تشکیل برگ های جدید با کارایی مصرف نور بیشتر دربالای برگ های مسن میشود شکل زیر میزان فتوسنتز خالص را در لایه یک که در بالاترین قسمت گیاه قرار گرفته را نشان میدهد میزان فتوسنتز خالص در لایه های پایینتر کاهش یافته و از لایه ۱۱تا۱۵ بسیار ناچیز و اندک میباشد.در برخی گونه ها الگوی افزایش ارتفاع در ارتباط باسن گیاه شباهت به افزایش وزن خشک گیاه دارد ولی این نشانه در تمام گونه ها عمومیت ندارد.به عنوان مثال ذرت قبل ازآغاز تشکیل میوه به حداکثر ارتفاع خود میرسددرحالیکه دربعضی گیاهان دیگر افزایش ارتفاع درجریان میوه دهی نیزادامه میابد.درتراکم خیلی زیادارتفاع بوته ها بیش ازاندازه زیاد شده است که این امر باعث ضعیف شدن بوته گردیده و درنتیجه کارایی آنهانیز کاهش میابد.
درکشت مخلوط ارتفاع گیاه در روی رقابت نوری موثراست.جلوگیری ازتابش نوربرروی شبدر(درکشت مخلوطشبدر-گراس) توسط گراس مثال روشنی ازتاثیرارتفاع میباشد.
درکشت مخلوط شبدرارقامی که برگ طویل دارندغالب وارقامی که برگ کوتاهتردارندمغلوب میشوند.درمطالعاتی که روی تاثیراندازه بذربرروی ارتفاع گیاه انجام شده گزارش گردیده ارقامی که بذوردرشتری دارند نسبت به بذورریزبوته های بلندتری بوجودمی آورند.دربررسی که برروی شبدرشده نشان میدهدکهبذوردرشترنسبت به بذورریزتردارای سطح برگ بزرگتروارتفاع بیشتری است.
شاخص سطح برگ

در مراحل اولیه رویش گیاه رشدآن اغلب بصورت خطی و براساس شاخص سطح برگ میباشد.اگر میزان بذرمتغیرباشددرزمان ظهور گیاهچه شاخص سطح برگ نیزبه صورت خطی متناسب با میزان بذرخواهدبود.تادوماه بعد ازکاشت تفاوت فاحشی درتولیدبرگوجوددارد.تراکم زیاد۱۲۳۵ گیاه در متر مربع زودتر از سایر تراکم ها به اپتیمم LA خودرسیده ولی به مرور زمان دوتراکم دیگرنیز به اپتیمم LAI میرسندوسرانجام در هر سه تراکم میزان سقف LAI یکی میشود همچنین در مرحله ظهورگیاهچه بذوردرشترشاخص سطح برگ بیشتری تولیدمیکنند.درمجموع مقدارواندازه بذربرروی شاخص برگ بیان متفاوتی ازاثریک فاکتورمشابه به نام تنوع در سطح فتوسنتزی کل گیاهچه در حال ظهورهستندوتازمانی که برگهای یک گیاه در سایه قرارنگرفته باشند فتوسنتز و تولید ماده خشک متناسب بااندازه سطح برگ است.درنیمه اول فصل رویش منحنی های برگ و سطح برگ شبیه وزن خشک گیاه میباشد.درانتهای مراحل رشدالگوهای افزایش سطح و وزن و سطح برگها کاهش میابدزیراازبین رفتن و ریزش برگهای مسن بمراتب بیش ازظهوربرگهای جدیداست.
باافزایش سطح برگ درصدنوری که ازجامعه گیاهی عبورمیکندکاهش میابدرابطه نفوذ و پوشش گیاهی بصورت فرمول زیرخلاصه شده است.
۱۲-K(LAI)=LOGII.’>
که در این فرمول I. میزان تابش نور در بالای پوشش گیاهی و میزان تابش نوردرزیرپوشش گیاهی وk ضریب استهلاک یانوری است که درواحدLAI دریافت میشود.درگیاهانزراعی افزایش سریع سطح برگ و رسیدن به شاخص سطح برگ بحرانی که باعث گرددفتوسنتزوسرعت رشددر آغازحیات گیاه به حداکثربرسدحائزاهمیت است زیراباعث افزایش عملکردوکاهش رقابت علف هرزمیشود.
باافزایش سطح برگ میزان جذب نورهم بیشترمیگردد.چون درمرحله به گل رفتن افزایش سطح برگ اکثر گیاهان زراعیمتوقف میشوداهداف زراعی بایددرجهتی باشدکه بتواندباجذب نورخورشیدی بیشترمیزان فتوسنتزرابه حداکثربرساند.به عبارت دیگردرکشت گیاهان شرایط رابایدبه نحوی ایجادنمودکه میزان رشدگیاهی حداکثرباشد.وبرای نیل به این هدف گیاهان اعم ازاینکه به صورت تک کشتی یامخلوط کاشته شوند.باید ضمن داشتن شاخص سطح برگLAI مطلوب از نظرمیزان رقابت نیزدرحداقل باشند.درچندکشتی و مخلوط لازمه این امردرنظرگرفتن جنبه های مختلف عوامل است.بنابراین قبل ازانتخاب سیستم کشت بایدمشخص نمودکه هر گیاهی درچه شاخص سطح برگی حداکثرCGR راداردکه این نقطه راشاخص سطح برگ مطلوب نامندوبرای گیاهان مختلف متفاوت میباشد.
پایداری برگ

اختلافی که در عملکرد ماده خشک گیاهان دیده میشودبه دوعامل بستگی دارد:
الف- سرعت فتوسنتز
ب- طول مدتی که فتوسنتزگیاهان انجام میشود.
هرچه دریافت انرژی خورشیدی درمدت طولانی تری صورت گیردمیزان تولیدماده خشک هم بیشترخواهدشد.درشرایط آب و هوایی متغیروعملیات زراعی مختلف۵۰درصد نوسانات عملکردبه دوام سطح برگ بستگی دارد.درکشت مخلوط وجودرقابت و ایجادمحدودیت روی جذب نوربرروی پایداری برگ تاثیرمیگذاردواگراین محدودیت زیادباشدباعث پیری زودرس وکاهشLAD شده و در نتیجه گیاه مغلوب شده و عملکردآن کم میشود.بنابراین ترکیب گیاهان باید به نحوی باشدکه حداقل کاهش LAD بوجودآید.
اثرتراکم برگیاه

گیاه قابلیت انعطاف داشته وشکل و اندازه آن با شرایط محیط تغییرمیکند.یکی از مهمترین عواملی که روی گیاه اثر میگذارد رقابت گیاه مجاورمیباشدکه ممکن است تاثیرآن به حدی باشدکه شکل و اندازه گیاه بطور قابل توجهی تقلیل یابدازمشخصات دیگر گیاه زنده اینست که قابلیت و ظرفیت آن را داردکه در شرایط محیطی خوب حداکثر استفاده راازعوامل رشدبنمایدو ازطرف دیگردرشرایط بدمقاومت نموده وخودرازنده نگه دارد.به علت همین قابلیت قابلیت انعطاف بودن گیاه است که وقتی که میزتن بذر درواحد سطح تقلیل میابد مقدار محصول به همان اندازه تغییرنمی کند.تفاوت بین گیاهی که بطور تکی میرویدباگیاهی که بصورت متراکم و تحت شرایط رقابت قرار داردبوسیله مقایسه رشدنسبی نشان داده میشود.اگرگیاهان با فواصل زیاد کاشته شده و نور آب و مواد غذایی به اندازه کافی در اختیارآنهاقرار بگیرد.هیچگونه رقابتی بوجودنیامده وبطور ثابتی رشدمی نماید.درحالیکه اگر گیاهان به صورت ممتراکم کشت شوندتحت تاثیرگیاهانمجاور خودقرارگرفته میزان رشد آنهابطورقابل ملاحظه ای تقلیل میابد. بطور کلی گیاهانی که بافواصل متعادل کاشته شوند نسبت به گیاهانیکه با فواصل زیاد کاشته میشوندتولید ساقه برگ و گل کمتری میکنند.ولی این امر در موردتمام گیاهان صادق نیست.مثلا درشبدر سفید اگرچه محصول خشک وتعداد بذر در هرگل با تراکم ابتدا نسبت مستقیم داشته تازمانیکه به حدماکزیممی برسد.پس از آن با افزایش تراکم میزان بذردرهرگل کم میشود.
باید در نظرداشت که در تراکم اپتیمم وزن دانه و تعداد دانه درهر گل آذین بستگی به زمانی داردکه رقابت بین گیاهان شروع شده است.گیاهان تحت تاثیر دو نوع رقابت امکان دارد قراربگیرد:
الف- رقابت درون گونه ای
ب- رقابت برون گونه ای
در تراکم اپتیمم رقابت برون گونه ای و درون گونه ای در زمان ظهورگل بوجودمی ایدو در اثر تعداد گل در هر گیاه کاهش میابدومیزان کاهش بستگی به ظرفیت گیاه در مقابله با رقابت دارد. در تراکم بسیار زیاد گیاه تحت تاثیر هر دو نوع رقابت قرار می گیرد و زمان شروع آن معمولا در هنگام ظهور ساقه است . با وجود انعطاف پذیری که گیاه داراد در تراکم زیاد امکان دارد تاثیر رقابت به اندازه ای باشد که حتی تعدادی از گیاهان از بین بروند .
با مطالعاتی که بر روی گیاه در داخل جوامع گیاهی زراعی و مرتعی انجام شده مشخص گردید که یک جامعه گیاهی دارای همشکلی وزن اولیه به تدریج به طرف یک توزیع کج پیش می روند . با ادامه ی رشد سهم گیاهان کوچک افزایش یافته و گیاهان بزرگ کاهش میابد . از نظر تئروری این پدیده مستقل از رقابت بین گیاهان در جامعه ی گیاهی اتفاق می افتد و از نرخ رشد نسبی پاییزی شده است .
رشد و نمو دو گیاه مختلف در مجاورت یکدیگر

با اینکه در طبیعت جامعه گیاهی از نباتات مختلف تشکیل شده و فقط در اراضی نامناسب مانند اراضی شور یا باتلاقی یک نوع گیاه می روید معهذا کوشش بشر براین بوده است که در زمین مزروعی فقط یک نوع گیاه کشت نموده و بقیه گیاهیانی که در زمین می رویند علف هرز تلقی نماید بطور طبیعی جامعه گیاهی مرکب از گونه های متفاوت است مثلا گونه هایی که به نور کم احتیاج دارند در پناه گیاهان پا بلند می رویند و یا ترکیبی از گیاهان با ریشه های متفاوت از اعماق مختلف خاک آب و مواد غذایی را جذب می نمایند باید دید که در زاعت هم دو یا چند گیاه با هم کشت شوند آیا نسب به زراعت تک بزری کربن بیشتر به خود تثبیت می نمایند .
رقابت برای مواد غذایی

در تک کشتی رقابت برای جذب هر ماده غذایی وجود دارد . برای مطالعه ی جذب ازت گیاه Bromus sp. با تراکم های ۳-۶-۱۲ و ۵۰ بوته و در سطح کودی ۰-۱۵۰-۷۵۰ میلی گرم در گلدان کشت کردیم . ملاحضه شدکه در سطوح و کم و متوسط ازت عملکرد گیاه تحت تاثیر تعداد قرار نمی گیرد . اگر یک گیاه در گلدان باشد تمام ازت را دریافت می کند و لی اگر ۵۰گیاه در گلدان باشد کل ازت را بین خود تقسیم کرده و در سطح ۷۵۰ میلی گرم ازت یک گیاه قادر به استفاده ازت موجود نیست رقابت برای مواد غذایی درمخلوط بستگی به گیاهان ترکیب شونده دارند . رقابت برای جذب پتاسیم در مخلوط شبدر و گراس مطالعه شد و افزایش عملکرد مشاهده گردید که ناشی از مخصول زیاد شبدر بود با اضافه کردن ازت عملکرد شبدر کاهش یافت ولی محصول گراس افزایش یافت یعنی در کرتهایی که ازت و پتاسیم مصرف گردید میزان پتاسیم کمتر از کرتهای شاهد بود .
در آزمایش دیگری باافزایش میزان ازت رشدگراس بیشترشده ودررقابت برای جذب پتاسیم موفقتربوده است.بنابراین میتوان استنباط نمودکه گراس ها دراویال بهار نسبت به شبدردارای رشدبیشتری بوده ودراین زمان پتاسیم موجود درخاک را مصرف می نمایدوباافزایش درجه حرارت رقابت برای پتاسیمزیاد شده و مصرف کودکودازته که باعث تحریک رشدگراس میشود این رقابت راتشدیدمیکند.توصیه میشودکه در مخلوط گراس هایی که به حرارتهای پایین ناسازگارهستندبالگوم هایی که قدرت جذب موادغذایی زیاددارندانتخاب شوند. رقابت برای جذب ازت گسترده ترین شکل رقابت بین گیاهان زراعی و همچنین گیاه زراعی با علفهای هرزاست.مثلادرشرایط بارندگی رقابت برای ازت مهمترین فاکتور درکاهش عملکردغلات توسط علفهای هرزخانواده کروسیفراست(cruciferea).
رقابت مشابهی بین گراس و شبدردرموردجذب گوگرد و فسفرنیزگزارش شده است.درسطوح پایین گوگردویافسفرتقریبا تمام این موادتوسط گراس جذب شده و شبدرباکمبودفسفریاگوگردروبرو میشود.باافزایش میزان ازت این کمبودبیشترمحسوس بوده ولی بامصرف گوگردویافسفرکمبودجبران شده وگیاه شروع به رشدونمومیکند.
رقابت برای آب

آب مهمترین عامل محدود کننده رشداندام های زمینی گیاه است.رقابت برای جذب آب معمولا همراه اشکال دیگررقابت بویژه ازت و نوراتفاق می افتد.اگر رقابت برای آب ویاازت آنقدرشدیدباشد که رشدگیاه رامحدودکندرقابت برای نور بی اهمیت میشودوبرعکس٫درتک کشتی کمبودآب روی تمام بوته های اثر میگذاردوبرای کسب محصول متعادل میزان تراکم رادرشرایط خشکی کمتر ازشرایط محیط مرطوب در نظر میگیرند.
درهمبستگی بارندگی یا آبیاری باتراکم گیاهی باید به ژنوتیپ گیاهی نیزتوجه داشت در یک مطالعه ۱۰ساله روی دو ژنوتیپ سورگوم بنام کفیر ومیلومشخص شدکه ژنوتیپ کفیرعکس العمل قابل توجهی نسبت به رطوبت نشان داده واپتیمم تراکم آن درفصول مرطوب حدود۱۰برابرفصول خشک است.درحالیکه اگررقم میلوبافاصله ردیف وبوته زیادکاشته شودحداکثرعملکردخودراهم درفصول مرطوب وهم در فصول خشک میدهد وعلت آن خاصیت پنجه زنی این رقم است.
موفقیت هرگیاه دررقابت برای آب بستگی به خواص ژنتیکی گیاه وبکارانداختن این خواص دارد.عامل مهم موفقیت یک گیاه عبارتندازسرعت رشدریشه ومیزان رشدنسبی گیاه وتقاضای اولیه گیاه برای آب
تفاوت های رقابت برای آب دربین گیاهان زراعی مربوط به یک ویاهردوعامل زیراست:
• توزیع افقی یاعمودی مستقیم ریشه
• فیزیولوژ‍ی گیاه
ذرت وقتی با فاصله زیادکاشته میشودالگوی توزیع ریشه بصورت دایره ای استدرحالیکه در کشت متراکم ردیفی ریشه ها بصورت افقی بین ردیف ها نفوذ میکند.پنبه درمقایسه باسورگوم وبادام زمینی تنش آب را کمتر تحمل میکندکه این امر ناشی ازعدم کنترل آب داخل گیاه از طریق فشار تورژیسانس ،عدم نفوذریشه در اعماق پایینتر خاک و نیز کارایی کمتر ریشه های بالایی پنبه دربهره برداری از آب در مقایسه با دوگیاه دیگر است در زراعت مخلوط که دویاچند گیاه دیگر در مجاورت همدیگر رشد میکنندممکن است به دلایلی از قبیل متفاوت بودن مرفولوژی گیاهان و یا گریزان بودن ریشه های گونه های مختلف از همدیگر میزان رقابت برای اب کاهش یابد.
رقابت برای دو یاچند عامل

درشرایطی که رقابت برای بیش از یک عامل وجود داشته باشد اثر متقابل رقابت نیزممکن است اتفاق بیافتد و در اینصورت گونه ای موفقتر است که نه تنها از دویا چند عامل بلکه اثر متقابل انها نیز استفاده کند.
اثرمتقابل رقابت برای نورومواد غذایی در کشت مخلوطlolium وfestuca مطالعه شد.پس از ۱۴ ماه لولیوم بصورت گیاه غالب خود را نشان داد و فستوکا گیاه مغلوب و ضعیفی بود در تیمارهایی که لولیوم برداشت شده بود و همچنین تیمارهایی که بدون برداشت فستوکا مواد غذایی کافی به خاک داده شدباز هم گیاه فستوکا ضعیف و مغلوب بود ولی تمیارهایی که لولیوم برداشت گردید و هم مواد غذایی به خاک اضافه شد فستوکا رشد قوی از خود نشان داد.
اثر متقابل رقابت برای نور و ازت بر روی لولیوم وphalaris مطالعه گردید آزمایش به نحوی طراحی گردید که اثر هر فاکتور بطور جداگانه و اثر متقابل عوامل مشخص باشد. وجود صفحه هایی جداکننده در بالای خاک و بین ریشه های هردو گیاه باعث میشود که رقابت برای ازت از رقبت برای نور بطور جداگانه قابل بررسی باشد نتایج آزمایش نشان داده که فالوریس بشدت تحت تاثیر رقابت قرار گرفت و میتوان نتیجه گیری کرد که چنانچه یک گیاه در رقابت برای نور مغلوب جلوه نماید فعالیت فتوسنتزی آن کاهش یافته و بدنبال آن رشد گیاه تقلیل میابد.
داشتن سیستم ریشه ای ضعیف باعث میشود که ازمواد غذایی معدنی وآب بهره برداری ننماید.
درمورد رقابت برای مواد غذایی میتوان استنباط نمود که اگر گیاه مغلوب باشدجذب کمتر شده و کاهش رشد ریشه و بدنبال آن کاهش جذب آب و مواد غذایی اتفاق می افتد از طرف دیگر بدلیل رشد کم اندام های زیرزمینی رشد ساقه و برگ نیز تقلیل یافته که در نتیجه میزان جذب نوروعمل فتوسنتزکاهش میابد.
آللوپاتی

آللوپاتی از دیرباز بوسیله زارعین شناخته شده و مشاهده گردیده است که بسیاری از گونه های گیاهی دارای اثرات شیمیایی بر روی خود و یا سایرگونه های دیگر هستند.ازجمله نخودسفید یا نخودایرانی باعث ازبین رفتن شاه بلوط آبی میشود همچنین معتقددند که قبل از کشت ذرت نبایددرهمان زمین جو،شنبلیله،نخود ویاخلرکاشت ویادرخت گردودرانسان باعث سردرد وبه گیاهانیکه مجاور آن قرار دارند صدمه میرساند.
درسال۱۹۳۷ اثرمتقابل بیوشمیایی بین گیاهان را آللوپاتی نامیدند.بنابراین آللوپاتی یعنی اثر مستقیم یاغیرمستقیمی که یک گیاه روی گیاه دیگربوجودمیآورد.عده ای از محققین اللوپاتی را جنگ شیمیایی بین گیاهان تعبیرنمودند.مواد شیمیایی که اللوپاتی ایجادکرده و به داخل محیط تراوش میکننداللوپاتیک نامیدند.اللوپاتیک ممکن است بازدارنده رشدیک گیاه ویا تحریک کننده آن باشدکه در اینصورت اللوپاتی مثبت خواهدبود.مواد شیمیایی اللوپاتیک ممکن است مانع رشدگیاهان گونه های مختلف ویاگیاهان از یک رقم ویایکگونه شوند.اللوپاتیک دو گونه است:
الف-آللوپاتیک واقعی : ماده فعال ازیکی از اندام های گیاه تراوش شده و روی گیاه دیگرویاخودگیاه تاثیرمیگذارد.
ب-آللوپاتیک کاربردی:ماده شمیایی مترشحه ازگیاه فعال نبوده بلکه به مرور زمان در اثرفعالیت میکروارگانیسم فعال میشود.
درزراعت تاثر سوعلفهای هرزویااثرمنفی گیاهان مختلف درچندکشتی مشخص نیست که به دلیل رقابت است یاآللوپاتی.روش مناسبی راکه بتوان رقابت راازاللوپاتی در روی زمین تفکیک نمودوجودندارد.باآزمایشهای گلخانه ای مشخص شده است که بقایای برخی از گیاهان ازقبیل سورگوم ازطریق آزاد ساختن مواد سمی ازرشد برخی ازگیاهان جلوگیری میکنند.
گیاهان ترکیبات آللوپاتیک را بطریق مختلف آزادمیکنند:
۱٫ گاز
گیاهان زنده ممکن است گازهایی از خود متصاعدکنندکه برای سایرگیاهان بازدارنده رشدباشد.گازهایی که از گیاهsalvia reflexa متصاعد میشودحاوی موادی از جملهpinens است که روی جوانه زدن ورشدگیاهچه بعضی از گیاهان ازجمله گندم اثرمنفی دارد.گونه هایی از جنس درمنه و اکالیپتوس نیز گازهایی متصاعد میکنند که دارای اثر آللوپانیک است.
۲٫ ترشحات ریشه ای
موادی که از ریشه های سورگوم و مرغ ترشح میشوندازرشدبرخی از گیاهان جلوگیری میکند.موادمترشحه ازگردهوخیارحالت خودمسمومی دارند و موادی که ازآلو تراوش میشوندغیرسمی هستندودراثرمیکروارگانیسم هابه ماده فعال خودمسمومی و مسموم کردنی تبدیل میگردد.وجودموادآلی از قبیل اسیدمانولیک واسیداکسالیک درریشه علف هرزترشک مانع از تجزیه شدن آن به وسیله میکروارگانیسم ها میشوند.
۳٫ترشحات برگ و ساقه
ترکیبات شیمیایی متفاوتی از برگ وساقه گیاهان خارج شده که بوسیله آب باران وادرخاک میشوندمثلا از کرک های موجوددرساقه و برگ های گیاه گاوپنبه فیتوتوکسین ترشخح میگرددکه بوسیله آب ازگیاه جداشده ووادرخاک میشودویاروی گیاه مجاوراثرمیکند.
۴٫بقایای گیاهی
بقایای گیاهی ممکن است منبع ترکیباتی با خاصیت آللوپاتیک باشند.برخی از این ترکیبات گلیکوزیدهای حاوی سیانیدهستندکه تجزیه شده وسموم سیانیدوبنزالدئیدتولیدمیکنند.سموم ناشی از کود سبزویابقایای گیاهی که برای تقویت زمین به خاک برگردانده میشوندازرشدبعضی ازگیاهان جلوگیری میکنند.
مواد حاصل از بقایای پوسیده گیاهان ممکن است روی گیاهان جوان که در بین گیاهان مسن بصورت کشت تاخیری کاشته میشوندویادربین کلش ( در کشت های دوگانه سه گانه چهارگانه) کاشته میشوند تاثیر بگذارد.
امروزه کوشش هایی برای بکارگیری عملی از خاصیت اللوپاتی در کنترل علفهای هرز انجام میشود.ازجمله استفاده ازاللوپاتیک گراس ها در تناوب گیاهان یکساله و چندساله است.دراین سیستم روی قدرت دخالت کودسبزگیاهان زراعی وتاثیرسمی انها در کنترل علف های هرزیکساله پهن برگ بسیارموثراست.درکارولینای شمالی ایالات متحده آمریکا پس از برگرداندن چاوداربه زمین و سپس کشت سویاوآفتابگردان از تراکم سلمک به میزان ۹۹درصدوتاج خروس به میزان۹۶درصددرمقایسه باشاهدکاشته شد.ازتجزیه بقایای کاه و کلش چاودار اسیدبتافنیلاکتیک واسید بتاهیدروکسی بوتریک استخراج شده که رشد ریشه و بوته سلمک و تاج خروس وحشی را کنترل مینماید.
بذور علف های هرزاغلب برای مدت طولانی قوه نامیه خودراحفظ می نمایند.زیرادرپوسته انهاموادبازدارنده که یک ترکیب شیمیایی آللوپاتیک است وجودداردکه باعث ایجادخواب زمستانه dormancy شده ازتجزیه آنهادرمقابل میکروارگانیسم ها جلوگیری میکند.باشناخت موادبازدارنده درعلفهای هرزشایدبتوان بردرمانسی آن فائق گشته واین گونه علفهای هرزراآسانتر کنترل نمود.
آللوپاتیک گیاهان مختلف

بسیاری از گونه های گیاهی دارای آللوپاتیک میباشندکه مانع رشدگونه های ویاگیاهان همانگونه خودمیشوندکه ذیلابه چندنمونه ازآنها اشاره میشود:
تراکم گیاهانیکه درمجاورت گردو کاشته میشوندکاهش یافته ویاممکن است به کلی ازبین بروند.به عنوان مثال اگریونجه گوجه فرنگی وسیب زمینی درنزدیکی گردو کاشته شوندپژمرده شده وازبین میروند.درآزمایشی با قرار گرفتن چند قطعه پوست ریشه گردودرمحیط کشت آبی گوجه فرنگی گیاها پژمرده شدند.علت ان ترشح ماده جوگلن یا موادی مشابه آن است.
افرای چناری acer pseudoplanus روی درخت غان زرداثراللوپاتی دارد.ترشحات حاصل از بذرافراروی رشدونموغان زردتاثیرمنفی گذاشته وباعث ضعیف شدن نهال و سرانجام خشک شدن آن میشود.ولی ترشحات حاصل از برگ ها و بقایای افرا روی درخت غانتاثیرندارد.ترشحات حاصل از نوک ریشه فعال افرای قندی از رشد طولی غان زردجلوگیری میکند وباعث توقف شدن رشدونمو نهال این گیاه میشود.
برخی از نواحی واقع در شمال ایالات متحده آمریکاوکانادادرابتداپوشیده ازگونه های مختلف توسکابودکه بعدابوسیله گونه های مختلف دیگرازقبیل سپیداریاصنوبربالسام جایگزین شدند.پژوهشگران مشاهده کردندکه در مجاورت رویشگاه سپیداریاصنوبررشدتوسکامحدوداست.تحقیقات نشان داده عصاره استخراج شده از بقایای برگ و جوانه و ترشحات حاصل از برگهای تازه صنوبرازرشدجوانه و ریشه چه نونهال های توسکاجلوگیری میکند.عامل بازدارندگی تغییرات اسیدیته ویافشارهای اسمزی نیست بلکه بدلیل اللوپاتی تغییرات مرفولوژیکی ازقبیل عدم رشدونموتارهای کشنده ونکروزه شدن مریستم های ریشه چه بوجودمی آید.اثرسپیداربررشدونموتارهای کشنده باعث کاهش غددتثبیت ازت نیزمیشود.
جاروازجمله گیاهانی است که برروی چندین گونه دیگراثرآللوپاتیک دارد عصاره آبی حاصل از شاخه های زنده وپوسیده جاورازرشدونمواندام های هوایی وزمین کاج تداجلوگیری میکندعصاره این گیاه همچنین مانع ازافزایش ماده خشک ریشه هاوشاخه شده، باعث کاهش غلظت ازت درساقه ها میشود.درعصاره گیاه تعداد۱۳ ترکیب فنولوژیکی شناسایی شدندکه مهمترین ترکیبات بازدارنده عبارتند از : وانیلیک-تم-کوماریک و اِم هیدروکسی فنیل پرپیونیک اسید.
آللوپاتیک برخی از گونه ها ممکن است روی میکرو ارگانیسم های درون خاک نیزتاثیربگذاردمثلامواد سمی مترشحه از ریشه برخی از گراس هاباعث عدم حضورقارچ میکوریزامیشود.این قارچ نسبت به ترشحات ریشه گراس ها ویاترشحات حاصل ازموادپوسیده گیاهی حساس است.بنابراین در چمنزارهاصنوبریاکاج به علتعدم حضور میکوریزارشدونمونمیابد.
آللوپاتیک یک گونه ممکن است روی همان گونه تاثیر منفی داشته باشد.عدم موفقیت کشت مجددنهال های هلوسیب و مرکبات بدنبال حذف درختان قدیمی به دلیل اللوپاتی(خودمسمومی) گزارش شده است.درآمریکا انهدام درختان کهن هلووکشتمجددهلودرهمان زمین باعث عدم رشدونمووظهورکلروزدربین رگبرگ ها شد.دلیل عدم موفقیت عوامل زیرعنوان شده:
۱٫ کاهش عناصرغذایی پرمصرف وکم مصرف بدلیل جذب مواد فوق بوسیله ریشه درختان قبلی
۲٫ انتقال عوامل بیماریزاازدرختان قبلی
۳٫ اثرات مستقیم مسمومیت ریشه هاویاموادحاصل ازتجزیه ریشه ها
چون با افزایش کودوقابل کنترل بودن بیماریهاتغییری در رشدونمودرختان حاصل نشد بنابراین ممکنن است اللوپاتی عامل ازبین رفتن هلوهاباشدبرای نشان دادن اثرآللوپاتیک در هلوهامقداری پوست و چوب هلوپس از خشک کردن آسیاب شدوبه مقادیرمختلف به گلدان های حاوی نهالهای هلواضافه شدوجود۱۰گرم پوست در اطراف ریشه هاباعث ازبین رفتن نهال های هلوپس از۴تا۵روز گردید.درآزمایش دیگری درمحیط کشت شن خالص تمیارهای زیر درنظر گرفته شد:
۱٫ پوست ریشه
۲٫ پوست ریشه آسیاب شده+مقداری پیت
۳٫ چوب ریشه آسیاب شده
۴٫ عصاره پوست ریشه
۵٫ بقایای پوست (پس از عصاره گیری)
۶٫ آب درون پوست
۷٫ بقایای پوست ریشه پس از استخراج آب
۸٫ شن خالص (شاهد)
کلیه تیمارهابایک محصول غذایی آبیاری شدند.
نتایج نشان داددرمقایسه باشاهدغیراز تیمار۵ بقیه تمیارها به اندام های هوایی و ریشه هلو صدمه زدند.

کشت مخلوط غلات و کرچک

غلات با کرچک بصورت مخلوط کشت میشوند.درکشورهندوستان ارزن ویاسورگوم ودر شمال شرقی برزیل ذرت و حبوبات باکرچک بصورت مخلوط کشت میکردد.کرچک معمولا به رقابت غلات حساسیت نشان داده ولی پس از برداشت غلات مزان رقابت کاهش یافته ورشدونموکرچک فزونی میابدو در آمدمطلوبی دارد.
مخلوط غلات با گیاهانیکه دوره رویش طولانی دارند
دربرزیل نوعی کاکتوس بیخارجهت تولیدعلوفه کشت میشود.این گیاه رشدکندداشته وپس ازسال اول چین ژان برداشت میشودلذادرسال اول و دوم بین ردیف های این کاکتوس ارزن یا سورگوم یاذرت کاشته میشود.
غلات با محصولات باغی نیزمیتوانند نظیرمرکبات انجیر انبه و نارگیل در سال های اول احداث باغ بصورت کشت مخلوط کشت شوند.
مخلوط غلات با حبوبات

مخلوط ذرت و لوبیا یکی از متداولترین روش های کشت در آمریکا و آفریقاست.درشرق آفریقا در اراضی پست لوبیاچشم بلبلی و در اراضی مرتفع لوبیارونده باذرت کشت میشوند.دراوگاندامخلوط ذرت و لوبیاحدود۳۸درصدافزایش عملکردداشته بنابراین درمناطق خشک سودمندی کشت مخلوط ذرت و لوبیا۳۰درصد و در نواحی مرطوب ۳۹درصداست.باتوجه به اینکه دوره رویش لوبیا حدود ۹۰ روز و دوره رویش ذرت حدود۱۵۰-۱۲۰ روز است در شرایط مطلوب آب و هوایی پس از برداشت محصول لوبیا میتوان مجددادربین ردیف های ذرت اقدام به کشت لوبیا کرد.درچنین حالتی ذرت در یک مرحله خودباکمترین رقابت نوری مواجه شده وازنظر رسیدن فیزیولوژیکی به بیش از دوبرابر توان خود دست میابد و این زمان مصادف بامراحل اولیه رشد لوبیاست.
آفات در سیستم چند کشتی

درسیستم چند کشتی امکان افزایش محصول از دو جهت وجوددارد
۱٫ افزایش محصول هر گیاه زراعی
۲٫ میزان محصول بدست آمده در یک سال زراعی
باکاشت ارقام پرمحصول مصرف کودوسموم مناسب برای مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی،انتخاب تراکم گیاهی مناسب تامین آب مورد نیازگیاه و کشت مخلوط میزان محصول هرگیاه افزایش میابد.
درچند کشتی بررسی آفات بایددرطول مدت سال زراعی موردمطالعه قرارگیرد.سمومی که برای مبارزه با آفات بکارمیروند بایدبادقت بیشتری مصرف شوند و به نحوی که سم مناسب هرگیاه برروی گیاه دیگراثرزیان آورنداشته باشد.در موقه بکار بردن علف کش هاباید اثر سم روی کلیه گیاهانیکه در یک سال زراعی کاشته میشوند مورد بررسی قرار گیرد و این امردر نواحی معتدله بیشترشایان توجه است زیرادرنواحی گرمسیری مشکل زیادی راامکان دارد ایجاد نکند.
مثلا مصرف علفکش در مزارع برنج اثرسوئی روی هندوانه یا طالبی بعد از آن ندارد.یا مثلا دوماه بعد از مصرف اترازین در مزارع به مقدار ۴کیلوگرم ماده موثردرهکتارمیتوان لوبیاچشم بلبلی کاشت.بدیهی است که چنانچه یک نوع علف کش در یک قطعه زمین به مدت طولانی مصرف شودامکان بروز مسمومیت وجود خواهدداشت.
مصرف سموم نباتی ممکن است باعث آلودگی خاک گرددکه برای گیاه دیگری که بعدازآن کاشته میشود زیان اورباشد.بااین حال بقایای سموم ممکن است روی آفات گیاه بعدی اثرمنفی داشته باشد.مثلا سمپاشی ذرت در مرحله سبزشدن با کاربوفوران به مقدار ۲کیلوگرم ماده موثر در هکتاربرای مبارزه با کرم ساقه خوار ذرت باعث جلوگیری از خسارت مگس لوبیاروی ماش میشود.
مهمترین عواملی که در کشت مخلوط روی یا چندکشتی روی آفات تاثیرمیگذارندبدین صورت هستند:
۱٫ نحوه کشت و کار
بکارگیری تکنولوژی پیشرفته در زراعت باعث تغییراکوسیستم شده و ممکن است شرایط مناسبی برای برخی از گونه آفات فراهم اورد.اگرچه کشاورزی مدرن جایگاه زیست افات را فراهم می اوردولی اگر در این سیستم از ارقام زودرس استفاده شوددوره میزبانی آفت کاهش میابد.
۲٫ گونه های گیاهی
گونه های گیاهی از نظر میزبانی افت و عوامل بیماریزا و نماتدبایکدیگر اختلاف دارند.وقتی گونه جدید وادر منطقه ای میشود علاوه بر افات خود ممن است مورد حمله آفات بومی منطقه قرار بگیردهمچنین این مطلب در مورد علف هرز صادق است.
۳٫ ارقام گیاهی
میزان حساسیت گیاه به ارقام و کولتیوار بستگی داردباانتخاب ارقام پر محصول و حساس به آفات ممکن است هزینه محافظت گیاه از آفات بیشتراز درامدی باشد که ازمحصول زیاد بدست می آیدکه دراینصورت کاشت سودمند نخواهد بود.
۴٫ یکساله و چندساله بودن گیاه
بوطر طبیعی دشمنان در گیاه چند ساله بیشتر از یکساله ها هستندزیراعملیات زمین در آنها کمتر از چند ساله ها هستند.زمان انجام وجین در گیاهان یکساله محدود است در حالیکه در گیاهان چند ساله اگر وجین نشوند میزان محصول کاهش میابدو یا گل دهی به تاخیرمی افتد.
۵٫دوره رویش گیاه
گیاهان زودرس کمترازگیاهانی که دوره رویش طولانی دارنددرمعرض حمله آفات قرار میگرند.بیشترین خسارت علفهای هرزدر۳/۱اولیه دوره رشد گیاه زراعی مشاهده میشود،بنابراین گیاهانیکه دوره رشد طولانی دارند به وجین بیشتری نیاز دارند
۶٫ آرایش گیاه از نظر زمانی
توضیح این بحث خود نیاز مند بخشی جداگانه است اما به اختصار بدانید این بخش خود به عواملی چون:
* کشت فردی
* تناوب زراعی
* کشت مداوم
* کشت غیرهمزمان
* تاثیرفصل
بستگی دارد.
چندکشتی رایج در آسیا

درنواحی که دارای زمستان سردبوده ومیزان بارندگی زیاداستدوگانه گندم-برنج متداول است.این مناطق شامل دامنه تپه های نپال شمال هندوستان وپاکستان است و بنگلادش است و بخشی از کره و چین که دارای خاکهای با بافت سبک هستند.درنقاطی که دارای بارندگی تابستانه میباشدکشت دوگانه ذرت برنج انجام میشود.
درشالیزارهایی که بافت خاک سنگین است کشت دوگانه برنج-سویارواج دارد ولی امکان کشت گیاهانی نظیرهندوانه خیارکدو ویاحبوبات بعدازبرنج وجوددارد.
درختان چندساله مانند نارگیل نخل روغنی ولاستیک در سالهای اولیه رویش باگیاهان یکساله نظیرکاساوا،سویاوذرت بصورت مخلوط کشت میشوند.درفیلیپین کشت مخلوط انبه بانارگیل بابرنج وذرت معمول است.بطور کلی در نقلط مختلف آسیاکشت های مخلوط زیر رواج دارد:
۱٫ گیاهاین یکساله مانندذرت با کاساوا و یا ذرت بابادام زمینی سویا برنج سیب زمینی شیرین
۲٫ کشت مخلوط گیاهان بادوره رویش متفاوت مانندمخلوط ارزن وذرت یا سورگوم
۳٫ کشت مخلوط گیاهانی که ازنظرارتفاع نبات بایکدیگراختلاف دارندمثل یکساله و چندساله مانند نارگیل،لاستیک و موز
چندکشتی در شرق آمریکا

دربخش هایی از جنوب شرقی امریکاکشت دوگانه موفقیت آمیزبوده است.درسالهای اخیرکشت دوگانه درجنوب کمربندسبز مری لند کنتاکی ایلی نویز رواج یافته است.علت این امر وجود عواملی چون علف کش های مناسب معرفی ارقام زودرس گیاهانی مانند سویا گندم وذرت قیمت مناسب محصولات وسرانجام عملیات کشاورزی بدون شخم ویاباحداقل شخم است.عملیات بدون شخم باعث میشود تا علاوه بر جلوگیری از هدررفت آب و فرسایش زمین کشت دوم نیز بدون تاخیر کاشته شود.
چندکشتی در آفریقا

دراکثرنواحی آفریقازراعت مخلوط رواج دارد.درنیجریه گیاهانی نظیریام کاساواموز و ذرت بابادام زمینی کدوبامیه خربزه و سبزیها بصورت مخلوط کاشته میشوند.
دراوگاندادراکثرمواردسطح زیرکشت مخلوط لوبیا،کاساوا،لوبیا چشم بلبلی، قهوه،موز،بادام زمینی ذرتسورگوم،ارزن،سیب زمینی شیرین،لپه هندی،وکنجد بیش از تک کشتی آنهاست.
زراعت چند کشتی در مناطق حاره ای آسیا
سیستم زراعت چند کشتی بستگی به شرایط مختلف محیطی اقتصادی اجتماعی و تکنولوژوی موجوددرجامعه دارد.بنابراین ابتدا عوامل اقتصادی و فیزیکی راکه چندکشتی تحت تاثیرآنها قرار میگیردشرح داده و سپس نوع زراعتی که هریک ازمناطق بکاربرده میشودوشیوه های گوناگون زراعت مخلوط بحث میشود.
تاریخ کاشت

عوامل تعیین کننده تاریخ کاشت درزراعت های تک کشتی باچندکشتی و مخلوط مشابه است.تاریخ کاشت معمولا براساس میزان درجه حرارت مشخص میشود وآن درجه حرارتی است که جوانه زدن سبزشدن و رشد گیاه راتضمین میکند.درجه حرارت های بالا باعث ایجادتنش درگیاه شده وازاستقراربوته های مناسب و رسیدن بذرجلوگیری میکند.علاوه برحرارت تامین رطوبت برای رشدوتکمیل چرخه حیات گیاه و همچنین به حداقل رساندن تنش های محیطی درطول فصل رویش ضرورت دارد.
تغییرات ژنتیکی ایجاد شده درگونه های گیاهی باعث افزایش بهره برداری ازطول دوره رویش شده ودرنتیجه درالگوهای کشت پیشرفتهای زیادی حاصل شده است.مثلا بابوجودآمدن ارقام زوردس ومقاوم به سرما ذرت امکان کشت آن را در بهار فراهم آورده ومیتوان به کاشت گیاه دومی نیزبعدازبرداشت ذرتویااواخردوره رویش آن اقدام نمود.بامعرفی ارقام جدیدبرنج میتوان دوباردرسال ازاین گیاه محصول برداشت کرد.
کاشت دوگانه لگومینوزوذرت پتانسیل تثبیت ازت در خاک بوسیله لگومینوز مسائلی راازنظرتاریخ کاشت مطرح سازد.اگرهدف زارع برداشت محصول خوباز الگومینوزوتثبیت ازت در خاک باشد تاریخ کاشت لگومینوز در اواخر تابستان یااوائل پاییز خواهد بود.اگر از لگومینوز بادوره رشد طولانی استفاده شودمثل شبدر قرمزمیزان تثبیت ازت در خاک زیاد شده ولی محصول گیاه دوم که بعدازآن کاشته میشودبه علت تاخیردرتاریخ کاشت کاهش میابد.برعکس چنانچه شبدرزودترازموقع شخم زده شده باشدوباخاک برگردانده شودبه نحوی که بتوان ذرت را در تاریخ مناسب کاشت میزان تثبیت ازت در خاک کاهش میابد.بنابراین توازن بین ازت آلی قیمت جایگزین کردن ازت بوسیله کود شیمیایی یاحیوانی وعملکردناشی ازتاخیرکاشت ذرت نیازبه تحقیقات بیشتری دارد.تنظیم تاریخ کاشت در کشت مخلوط بمراتب سختر از و پیچیده تر از تک کشتی است زیرا یک مخلوط ممکن است شامل گونه هایی بادوره رویش ونیازهای متفاوت باشند.بطور کلی هرچه اختلاف بین گونه هاازنظردوره رویش ونیازبه عوامل محیطی بیشترباشد، میزان محصولی که از کشت مخلوط بدست میآیدبیشترازتک کشتی خواهد بود.مثلادرکشت کاساوایالپه هندی که دوره رویش طولانی دارندبالوبیاچشم بلبلی یا ماش ملاحظه میشود که لوبیا چشم بلبلی ویاماش در مدت کمتر از۸۰روزدوره رویش خودراپایان میرسانندواین امر روی محصول کاساوا ویالپه هندی تاثیر محسوسی نمی گذارد.
عامل مهم دیگر نیزدرتاریخ کاشت در سیستم مخلوط اهداف تولیدموردنظرکشاورزاست.
منابع :

سرمدنیا.غلام حسین.۱۳۶۶٫جنبه های فیزیولوژیکی زراعت دیم
کنشلو. هاشم۱۳۶۹ .مقایسه کشت مخلوط باتک کشتی چندگونه مرتعی
مظاهری داریوش۱۳۸۲٫روش تحقیق درزراعت مخلوط.کشاورزی و دام
مظاهری داریوش۱۳۶۴٫کشت مخلوط ذرت و لوبیا.علوم کشاورزی ایران.جلد۱۶
مظاهری داریوش.۱۳۷۰٫کشت مخلوط.دانشگاه تهران
Donald c .m 1983 competiton among crop and pasture plants. Symposium of the socity for experimental biology 15:282.313
ارسال مقاله توسط کاربر محترم سایت : MEHDIOMNIA

درباره‌ی نویسنده

admin

Permanent link to this article: http://www.ordc.ir/?p=1031

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


+ هشت = نُه